कोलकाताच्या प्रसिद्ध पुजा पंदालमध्ये भारत आणि चीनच्या बौद्ध वास्तुकलेचा अनोखा संगम; अजिंठा लेणी आणि लुमंग गुहेची कलाकुसर ठरतेय आकर्षणाचे केंद्र

कोलकाता / बौद्धभारत.इन: पश्चिम बंगालची राजधानी कोलकाता येथे सुरू असलेल्या दुर्गाोत्सवादरम्यान कला आणि संस्कृतीचा एक अद्भुत नजराणा पाहायला मिळत आहे. येथील प्रसिद्ध ‘नेताजी सडक आंचलिक अधिवासीवृंद’ (Netaji Sarak Anchalik Adhibasibrinda) क्लबतर्फे त्यांच्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षानिमित्त एक अत्यंत आकर्षक आणि वैचारिक थीम सादर करण्यात आली आहे. या मंडपाने भारताच्या प्राचीन बौद्ध वारशाचे प्रतीक असलेल्या अजिंठा लेण्यांच्या (Ajanta Caves) वास्तुकलेची तुलना चीनमधील प्रसिद्ध ‘लुमंग गुहा’ (Longmen Grottoes) सोबत करत दोन्ही देशांमधील प्राचीन बौद्ध आणि सांस्कृतिक संबंधांना कलात्मक रूप दिले आहे.

भारताचा बौद्ध वारसा आणि चिनी वास्तुकलेची तुलना या थीमच्या माध्यमातून आशिया खंडातील दोन महान संस्कृतींमधील बौद्ध वास्तुकलेची वैशिष्ट्ये आणि त्यातील कलात्मक साधर्म्य सुंदररीत्या मांडण्यात आले आहे. भारताचा बौद्ध इतिहास, कोरीव काम आणि लेण्यांमधील शिल्पवैभव याला चीनच्या ऐतिहासिक गुहांच्या वास्तुकलेची जोड देत एका गुहेसारख्या भव्य कक्षात (Cave-like chamber) याचे रूपांतर करण्यात आले आहे. हा अनुपम संगम पाहण्यासाठी आणि बौद्ध वास्तुकलेचा हा प्रवास अनुभवण्यासाठी कोलकात्यामध्ये पर्यटकांची आणि नागरिकांची प्रचंड गर्दी होत आहे.

सांस्कृतिक देवाणघेवाणीचा संदेश बौद्ध धर्म आणि संस्कृतीच्या प्रसारातून भारत आणि चीनमध्ये प्राचीन काळापासून आध्यात्मिक व व्यापारी संबंध राहिले आहेत. या कलाकृतीच्या माध्यमातून दोन्ही देशांच्या प्राचीन बौद्ध शिल्पकलेतील बारकावे आणि ऐतिहासिक दुवे नव्या पिढीसमोर उजेडात आणले जात आहेत. कोलकात्याच्या या अद्वितीय पंदालने केवळ धार्मिक उत्सवच नव्हे, तर जागतिक स्तरावर बौद्ध संस्कृतीचा वारसा आणि ऐतिहासिक संशोधन कलाप्रेमींच्या चर्चेचा विषय बनवला आहे.