अमेरिकेचे चीनला ‘पंचेन लामा’ यांची सुटका करण्याचे आवाहन

वॉशिंग्टन: अमेरिकेने चीनला ‘पंचेन लामा’ यांची तात्काळ सुटका करण्याचे आवाहन केले आहे. तिबेटी बौद्ध धर्मातील सर्वात महत्त्वाच्या आध्यात्मिक व्यक्तींपैकी एक असलेल्या पंचेन लामा यांचे वयाच्या सहाव्या वर्षी अचानक बेपत्ता होऊन आता ३१ वर्षे पूर्ण झाली आहेत.

एका निवेदनात, अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागाचे प्रवक्ते टॉमी पिगॉट यांनी सांगितले की, दलाई लामा यांनी ‘गेधुन चोएकी न्यिमा’ यांना तिबेटी बौद्ध धर्माचे भविष्यातील एक महत्त्वाचे नेते म्हणून मान्यता दिल्यानंतर अवघ्या काही दिवसांतच, चिनी अधिकाऱ्यांनी त्यांना आणि त्यांच्या कुटुंबाला बेपत्ता केले. “काल (सोमवारी) पंचेन लामा म्हणून ओळखले जाणारे तिबेटी धार्मिक नेते, गेधुन चोएकी न्यिमा यांच्या बेपत्ता होण्याच्या घटनेला ३१ वर्षे पूर्ण झाली,” असे पिगॉट म्हणाले. “दलाई लामा यांनी या बालकाला तिबेटी बौद्ध धर्माचे भविष्यातील एक महत्त्वाचे नेते म्हणून मान्यता दिल्यानंतर अवघ्या काही दिवसांतच, चिनी अधिकाऱ्यांनी त्याला आणि त्याच्या कुटुंबाला बेपत्ता केले. त्यावेळी तो अवघ्या सहा वर्षांचा होता,” असेही त्यांनी पुढे नमूद केले. या निवेदनाद्वारे, तिबेटमधील बीजिंगची धोरणे आणि तिबेटी धार्मिक बाबींवर चीनचे असलेले नियंत्रण यावर अमेरिकेकडून दीर्घकाळापासून केली जाणारी टीका पुन्हा एकदा अधोरेखित करण्यात आली आहे.

“चिनी अधिकाऱ्यांनी गेधुन चोएकी न्यिमा आणि त्यांच्या कुटुंबाची तात्काळ सुटका करावी; तसेच तिबेटियन लोकांचा किंवा चीनमधील इतर नागरिकांचा त्यांच्या धार्मिक श्रद्धांमुळे होणारा छळ थांबवावा,” असे पिगॉट म्हणाले. परराष्ट्र विभागाने तिबेटियन लोकांच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक अधिकारांना वॉशिंग्टनचा असलेला पाठिंबाही पुन्हा एकदा व्यक्त केला. “अमेरिका तिबेटियन लोकांच्या धार्मिक स्वातंत्र्याचे, तसेच त्यांची अद्वितीय सांस्कृतिक आणि भाषिक ओळख जपण्याच्या स्वातंत्र्याचे समर्थन करते,” असे या निवेदनात म्हटले आहे. अमेरिकेने यावरही भर दिला की, तिबेटी बौद्ध अनुयायांना चिनी कम्युनिस्ट पक्षाच्या कोणत्याही हस्तक्षेपाशिवाय त्यांचे स्वतःचे आध्यात्मिक नेते निवडण्याची मुभा असायला हवी. “इतर सर्व धार्मिक समुदायांच्या सदस्यांप्रमाणेच, तिबेटी बौद्ध अनुयायांनाही त्यांच्या श्रद्धांनुसार आणि कोणत्याही राजकीय पक्षाच्या किंवा सरकारी यंत्रणेच्या हस्तक्षेपाशिवाय—दलाई लामा आणि पंचेन लामा यांच्यासारखे—स्वतःचे नेते मुक्तपणे निवडण्याची क्षमता असायला हवी,” असे पिगॉट म्हणाले. तिबेटी बौद्ध धर्मामध्ये दलाई लामा यांच्यानंतर, पंचेन लामा हे दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वोच्च आध्यात्मिक अधिकार मानले जातात.

चीनने तिबेट आणि तिबेटी बौद्ध संस्थांवर दीर्घकाळापासून अत्यंत कडक नियंत्रण ठेवले आहे. १९९५ मध्ये दलाई लामा यांनी गेधुन चोएकी न्यिमा यांना दिलेली मान्यता बीजिंगने फेटाळून लावली होती; आणि त्याऐवजी ‘ग्याइनकेन नोरबू’ नावाच्या दुसऱ्या एका बालकाला, सरकार-समर्थित पंचेन लामा म्हणून नियुक्त केले होते.