गुजरात ने बौद्ध धर्म प्रसार कसा केला

गुजरातमधील शामलाजी या छोट्या शहराजवळ एक जलाशय आहे जो 1960 च्या उत्तरार्धात मेश्वो धरणाच्या बांधकामानंतर तयार झाला होता. सहा गावे पाण्याखाली गेल्याने रहिवाशांना स्थलांतर करावे लागले. आज, या मानवनिर्मित जलाशयाच्या मध्यभागी एक बौद्ध ध्वज फडकावला गेला आहे, जेथे 1962 मध्ये पवित्र अवशेष सापडले होते त्या स्थानाच्या स्मरणार्थ. रेशमी कापडात गुंडाळलेले सेंद्रिय अवशेष आणि मौल्यवान कलाकृती येथे उत्खननादरम्यान उघडलेल्या स्तूपातून कोरलेल्या ताबूत सापडल्या. पूर्वी देवनिमोरी गावातील पुरातत्व स्थळ. ताबूतवरील लिखाणाचा उलगडा केल्यानंतर, पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी मान्य केले की हे कदाचित गौतम बुद्धांचे पवित्र अवशेष आहेत.

आंध्र प्रदेशातील नागार्जुनीकोंडाच्या उलट, जेथे पुरातत्व अवशेषांचे जतन आणि वाहतूक करण्यात आली होती, देशाच्या पश्चिमेकडील देवनिमोरी पूर्णपणे पाण्याखाली गेले होते, ज्यामुळे खोदकामाचा एक विस्तृत पुरातत्व खात्याचा उल्लेख आहे. पवित्र अवशेषांव्यतिरिक्त, साइट गांधारशी (प्रारंभिक ऐतिहासिक) आर्थिक आणि सांस्कृतिक कनेक्शनचे दृश्य संकेत देते. मथुरा आणि गांधारन कला शाळांसह प्रादेशिक शैलींचे अभिसरण-प्रतिमाशास्त्र, कच्चा माल आणि बाह्य प्रभावांच्या संदर्भात-सीई 3-4 दरम्यान, आम्हाला संभाव्य व्यापार दुवे किंवा आंतरप्रादेशिक कनेक्शनच्या नेटवर्कबद्दल सांगते.

आज, जुनागढ आणि वडनगर सारखी महत्त्वाची व्यापार आणि सांस्कृतिक केंद्रे गुजरातला बौद्ध धर्माच्या प्रसारामध्ये त्याचे महत्त्व पुन्हा सांगण्यास मदत करत आहेत. तेव्हा देवनिमोरीच्या हरवलेल्या पुरातन वास्तूचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे, जे आपल्याला केवळ परस्पर-सांस्कृतिक संबंधांबद्दलच सांगत नाही तर बौद्ध जगासाठी या जागेचे महत्त्व दर्शविणाऱ्या अवशेषांच्या ताबूतची (पुरातत्व संशोधनाच्या केंद्रस्थानी) उपस्थिती देखील प्रकट करते. हा काळ.

हे देवनिमोरी (आणि गुजरात) ला सांची, नागार्जुनकोंडा आणि अमरावती सारख्या इतर प्राचीन बौद्ध स्थळांच्या बरोबरीने ठेवते.